Effortless achievement

'Effortless achievement' is presteren zonder inspanning. In mijn responsgroep waren een aantal jongens en wat minder meisjes (natuurkunde 1,2) met een opvallend laag (relatief) zelfbeeld en extreem hoge eindexamencijfers voor natuurkunde (zie een optimaal zelfbeeld). Vooral de jongens natuurkunde 1,2 lieten hier een schoolvoorbeeld van effortless achievement zien - in de literatuur vaak gepresenteerd als een illusie, hier een realiteit.

De significante verschillen tussen deze effortless achievement jongens en andere jongens natuurkunde 1,2 (zie tabel) laten zien dat het hier om jongens ging die extreem weinig deden voor natuurkunde. Waar andere jongens nog gemiddeld een half uur per week buiten de les aan dit vak werkten, deden deze jongens nauwelijks nog iets. Ook maakten ze nog maar een kwart van de voor hen verplichte opgaven (in plaats van bijna de helft). En waar jongens natuurkunde 1,2 al relatief weinig uit het hoofd leerden (daar komen we volgende week op), deden effortless achievement jongens dat nog eens significant minder. Ze gaven dan ook toe dat hun aanpak niet de juiste was. Toch begrepen deze jongens vrijwel alle lessen, haalden vrijwel nooit een onvoldoende voor een toets in de bovenbouw en haalden extreem hoge cijfers voor hun eindexamen (voor alle betrokken examenvakken, zie de algemene capaciteit). En het examencijfer voor natuurkunde was vergeleken met de andere examencijfers nog eens opvallend hoog.

Effortless-achievement-jongens kwamen in elke klas voor - onafhankelijk van de karakteristieken van de leerkracht of de lessen die er gegeven werden (of op z’n minst onafhankelijk van de variabelen uit mijn onderzoek). Wel zag je deze jongens net iets vaker op scholen met relatief strenge schoolexamens.

De effortless-achievement-jongens haalden extreem hoge cijfers met extreem weinig inzet. Dit wijst op een uitzonderlijk talent voor natuurkunde. Eén van deze jongens (autistisch, dus wel streng) gaf het volgende commentaar: "Hoewel ik natuurkunde op middelbare niks aan vond, studeer ik het nu wel. Ik doe namelijk [een] dubbele studie, wiskunde en natuurkunde + bijvakken. Echter hoef ik hier nog steeds niet veel voor te doen. Thuis doe ik nog steeds bar weinig. Vroeger deed ik zelfs praktisch niks. Ik heb redelijk wat gespijbeld en vond alles saai. Gelukkig is dit veranderd, maar het onderwijs op de middelbare school vind ik bijzonder laag, ik heb mijn boek eigenlijk nooit open hoeven doen. En dan scoorde mijn school qua niveau nog hoog t.o.v. andere scholen in Nederland. Ik vind dit ronduit schandelijk en de toetsen zijn ook veel te talig. Scheikunde bv was gewoon een grote tekst." Deze student deed het ook goed in zijn eerste studiejaar. Hij had (ondanks ziekte waardoor hij aangaf minder te hebben gepresteerd dan hij had gekund) 1.5x het normale aantal studiepunten gehaald met een 8.5 gemiddeld.

Het lijkt hier misschien om een enkeling te gaan (2.5% van de mannelijke natuurkunde 1,2 respondenten viel in deze groep), maar het is zeer waarschijnlijk dat er ook effortless achievement jongens (en meisjes) onder de rest van de respondenten voorkwamen die hun (even bedroevende) aanpak voor zichzelf toch als iets 'juister' waardeerden. Wat niet vreemd zou zijn, gezien hun prestaties. Ook gaat het hier niet alleen om een probleem voor deze relatief kleine groep leerlingen zelf. Ik heb menig natuurkundedocenten horen klagen over een of twee leerlingen die de rest van de klas (veel jongens) tot voorbeeld dienden. Hierdoor werkten een groot aantal van hen zo weinig dat ze onder hun niveau gingen presteren.

Bandura beschrijft de effortless-achievement-leerlingen als leerlingen die het allemaal komt aanwaaien. Deze leerlingen kunnen het als ze het moeilijk krijgen (op de universiteit?) gemakkelijk opgeven. Je kweekt volgens hem alleen doorzettingsvermogen door soms eens je tanden stuk te bijten op een echte uitdaging (zie ook de post van een paar weken terug). Strengere schoolexamens (en toetsen) zou je kunnen zien als een dergelijke uitdaging, maar deze uitdaging was hier duidelijk niet groot genoeg om deze jongens echt aan het werk te krijgen.

Ik denk dat relatief moeilijke schoolexamens op een andere manier positief werkten bij deze effortless achievement jongens. Juist omdat ze niet werkten (en vaak in de les ook niet opletten) konden ze weinig terugkoppeling krijgen op hun werk. Hierdoor werden ze nooit geattendeerd op fouten in hun natuurkundekennis. Alleen bij het maken van een (relatief strenge en uitdagende) toets werden ze dan toch nog geconfronteerd met deze fouten waardoor ze hun kennis konden bijstellen (om later betere punten te halen dan jongens die de terugkoppeling door strenge toetsing ontbeerden).

  • Alleen reacties op artikelen worden gepubliceerd.
    Persoonlijke berichten (bv aanmelden voor mailinglist) worden als e-mail verwerkt.